Ішімдіктен кодтау: түрлері, қалай өтеді, қарсы көрсеткіштері және қанша мерзімге кодтайды
Ішімдіктен кодтау — таңдалған мерзім ішінде ішпеуге көмектесетін әдістердің жалпы атауы. Негізгі үш түрі бар: дәрілік (инъекция немесе имплант түріндегі дисульфирам тәрізді препарат, оның аясында алкоголь ауыр реакция тудырады), психотерапиялық (сендіру мен ниет арқылы әсер етеді) және дәрігер тағайындайтын, ішкісі келуді азайтатын дәрілік ем. Бірде-бір түрі тәуелділікті өздігінен емдемейді: кодтау ішімдіксіз уақыт береді, ал нәтиже сол уақытты қалай пайдаланғанға байланысты.
Intomed редакциясы · · 10 мин оқу
Қысқаша
- Кодтауды тек сергек адамға, тексеруден кейін және оның ақпараттандырылған келісімімен жүргізеді; жасырын немесе еркінен тыс кодтауға болмайды.
- Дәрілік кодтау дисульфирам тәрізді препараттарға негізделген: олардың аясында алкогольдің аз мөлшерінің өзі қызаруды, жүректің қатты соғуын, жүрек айнуды және қан қысымының түсуін, ауыр жағдайда өмірге қауіпті реакцияны тудырады.
- Психотерапиялық кодтаудың тиімділігіне ғылыми дәлел аз: оның әсері көбіне адамның ниеті мен сеніміне сүйенеді.
- Алкогольге ішкісі келуді азайтатын дәрілерді әлемдік тәжірибеде дәрігер тағайындап, психотерапиямен бірге қолданады; бұл «қорқыныш» емес, ем.
- Әдетте бірнеше айдан бірнеше жылға дейін кодтайды; шынайы мерзімнен бастап, кейін ұзартқан ақылға қонымды.
- Үйде кодтау бізде Талдықорғанда және Алматыда 30 000 ₸-ден; түпкілікті бағасын шыққанға дейін телефонмен айтамыз.
Ішімдіктен кодтау дегеніміз не және ол қалай әсер етеді
«Кодтау» сөзі негізінен бұрынғы КСРО елдерінде қолданылады. Әлемдік медицинада алкогольге тәуелділікті дәрілік емдеу және психотерапия туралы айтады, ал бізде «кодтау» деп өте әртүрлі әдістерді біріктіреді. Олар үш механизмнің бірі арқылы әсер етеді: алкогольге ауыр реакциядан қорқу, сендіру мен ішпеуге бағыт беру немесе ішкісі келудің өзін азайту.
Мұны адал түсіну маңызды: кодтау — құрал, «дайын күйдегі» ем емес. Ол адамның ішу себептерін жоймайды және өмір салтын өзгертпейді. Есесіне ішімдіксіз апталар мен айлар береді, сол уақытта денсаулықты, ұйқыны, қарым-қатынасты және жұмысты қалпына келтіруге болады — әсіресе қатар психолог пен отбасының қолдауы болса.
| Түрі | Қалай әсер етеді | Нені білу маңызды |
|---|---|---|
| Дәрілік: инъекция | Дисульфирам тәрізді препарат ағзаға алкогольді ыдыратуға кедергі келтіреді, ішкенде улы ацетальдегид жиналады | Реакция ауыр болуы мүмкін; жүрек, бауыр және психиканың бірқатар ауруларында болмайды |
| Дәрілік: имплант («тігу», «торпеда») | Препараты бар таблетка тері астына енгізіліп, затты біртіндеп бөліп шығаруы тиіс | Препараттың мәлімделген мерзім бойы қаншалықты тұрақты әсер ететінін зерттеулер біржақты растамайды; енгізілген жерде қабыну болуы мүмкін |
| Психотерапиялық (сендіру, гипноз, авторлық әдістемелер) | Ішпеу ниеті мен салдарынан қорқу сендіру арқылы қалыптасады | Дәлелдік базасы әлсіз; адам әдіске өзі сеніп, ішпегісі келсе көмектеседі |
| Ішкісі келуді азайтатын дәрілер | Алкогольден алатын ләззатты және ішуге деген қатты құштарлықты азайтады | Дәрігер тағайындайды, психотерапиямен бірге курспен қабылдайды |
Препаратты психотерапиялық сессиямен үйлестіретін аралас әдістер де жиі кездеседі. Нақты адамға қай нұсқа сай келетінін тексеруден кейін дәрігермен бірге шешеді — денсаулықты, ішу өтілін және адамның өзі не қалайтынын ескеріп.
Дәрілік кодтау: қалай әсер етеді және қаупі қандай
Дисульфирам тәрізді препараттар қалыпты жағдайда алкогольдің ыдырау өнімі — ацетальдегидті зиянсыз заттарға айналдыратын ферментті бөгейді. Адам препарат аясында ішсе, ацетальдегид жиналып, ауыр реакция тудырады. MedlinePlus деректері бойынша ол әдетте ішкеннен кейін шамамен 10 минутта басталып, бір сағат және одан ұзақ созылады.
- Бет пен мойынның кенет қызаруы, ыстық басу сезімі.
- Солқылдаған бас ауруы, жүректің қатты соғуы.
- Жүрек айну, құсу, әлсіздік.
- Кеуде ауыруы, ентігу, мазасыздық.
- Қан қысымының түсуі, бас айналу, сананың шатасуы.
- Ауыр жағдайларда — жүрек ырғағының бұзылуы және есінен тану.
Реакцияны тек ішімдік емес, басқа нәрселер де тудыруы мүмкін. Спирт кейбір жөтел сироптары мен тұнбаларда, тұздықтар мен сірке суында, ауыз шайғыштарда, қырынғаннан кейінгі лосьондар мен иіссуларда болады. Дәрігер процедура алдында неден аулақ болу керегінің тізімін беруі тиіс. Реакция препараттың әсері біткеннен кейін де біраз уақыт болуы мүмкін — таблетка түрі үшін MedlinePlus екі аптаға дейінгі мерзімді көрсетеді.
Дәрілік кодтаудың басты артықшылығы — түсінікті физиологиялық механизм. Басты кемшілігі — үзіліп кеткендегі қауіп және қарсы көрсеткіштердің ұзын тізімі. Сондықтан мұндай препаратты тек не енгізіліп жатқанын білетін және қауіпті түсінетін сергек адамға енгізуге болады.
Психотерапиялық кодтау: көмектесе ме
Психотерапиялық кодтау — маман көбіне гипноз бен рәсім элементтерімен ішпеуге бағыт сіңіретін сессия. Оның тиімділігін сенімді түрде растайтын ғылыми зерттеулер аз. Ең адал айтсақ: бұл әдіс адамның өзі оған қаншалықты сенетініне және ішпеуді қаншалықты қалайтынына қарай әсер етеді.
Кейбір адамдар үшін рәсім шынымен бастау нүктесіне айналады: «бұрын» және «кейін». Бұл алдау емес, психологиялық механизм, ол алғашқы, ең қиын айлардан өтуге көмектесе алады. Бірақ адам «әйелім мәжбүрлегендіктен» келсе, рәсім сирек ұзақ ұстайды.
Ішкісі келуге қарсы дәрілер: қорқыныштың орнына ем
Халықаралық ұсынымдарда, мысалы британдық NICE-те, үзілудің алдын алатын дәрілік емнің негізі ретінде ішкені үшін жазаламайтын, ішкісі келуді азайтатын препараттар саналады. Солардың бірі — налтрексон: ол опиоидтық рецепторларды бөгеп, алкогольден алатын «марапатты» азайтады, сондықтан ішкісі аз келеді, ал тоқтау оңайырақ. Тағы бір класы алкогольден бас тартқаннан кейінгі ұзаққа созылған жайсыздықты жеңілдетіп, ішпеуді қолдайды.
- Мұндай препараттарды тек дәрігер тексеру мен талдаулардан кейін тағайындайды: олардың қарсы көрсеткіштері бар, соның ішінде бауыр аурулары.
- Налтрексон тәрізді препараттар опиоидтық ауырсынуды басатын дәрілермен үйлеспейді: олардың бірге қабылдануы қауіпті.
- Оларды курспен, әдетте айлар бойы қабылдап, психотерапиямен және дәрігермен тұрақты байланыспен үйлестіреді.
- Ішкісі келуге қарсы дәрілер аясында үзілу дисульфирамдағыдай реакция тудырмайды, бірақ бұл тексеріп көруге себеп емес.
Бұл тәсіл созылмалы ауруды классикалық емдеуге жақын: демеуші ем, бақылау, түзету. Оны сіздің жағдайыңызда қолдануға бола ма және қай препарат қолжетімді — дәрігер шешеді.
Ішімдіктен кодтау қалай өтеді: қадам бойынша
- Телефон арқылы кеңесТегін әрі анонимді түрде соңғы рет қашан ішкенін, запой қанша созылғанын, қандай аурулар мен дәрілер барын нақтылаймыз. Келу уақытын келісеміз.
- Ішімдіксіз кезеңКодтау тек сергек адамға жүргізіледі. Әдетте алкогольсіз кемінде бірнеше күн қажет, нақты мерзім әдіс пен жағдайға байланысты және оны дәрігер анықтайды. Адам жаңа ғана запойдан шықса, алдымен қалпына келтіретін тамшылатқыш керек.
- ТексеруДәрігер қан қысымын, тамыр соғысын және сатурацияны өлшейді, қажет болса ЭКГ түсіреді, жүрек, бауыр, психикалық денсаулық, құрысу, жүктілік және қабылдап жүрген препараттар туралы сұрайды.
- Түсіндіру және келісімДәрігер қандай әдіс ұсынатынын, оның қалай әсер ететінін, кейін нені істеуге болмайтынын және қандай қауіптер барын айтады. Адам ақпараттандырылған келісімге қол қояды. Кез келген сұрақ қоюға және кез келген кезеңде бас тартуға болады.
- ПроцедураТаңдалған әдіске қарай инъекция, имплант немесе сессия. Кеңес пен тексерумен бірге келу әдетте 1–2 сағат алады.
- Процедурадан кейінАдам ұсыныстар алады: неден аулақ болу керек, ішкісі келгенде не істеу керек, дәрігерге қашан хабарласу керек. Біз телефон арқылы байланыста боламыз.
Соңғы рет ішкеннен бері аз уақыт өтсе, кодтаудан бастамау керек. Алдымен — Талдықорғанда запойдан шығару немесе Алматыда запойдан шығару, сосын ішімдіксіз кезең, тек содан кейін процедура.
Ішімдіктен кодтаудың қарсы көрсеткіштері
Қарсы көрсеткіштер әдіске байланысты, ең көбі — дәрілік кодтауда. Түпкілікті шешімді тексеруден кейін дәрігер қабылдайды; төменде процедураны әдетте жүргізбейтін немесе кейінге қалдыратын жағдайлар берілген.
| Жағдай | Дәрігер әдетте не істейді |
|---|---|
| Мастық, запой, тоқтату белгілері | Кейінге қалдырады: алдымен запойдан шығару және ішпеу |
| Адамның өз келісімі жоқ | Ешқандай жағдайда жүргізбейді |
| Жүректің ауыр аурулары: жүректің ишемиялық ауруы, жүрек жеткіліксіздігі, ырғақтың күрделі бұзылыстары, жақында болған инфаркт немесе инсульт | Дәрілік кодтауды жүргізбей, басқа жолдарды ұсынады |
| Бауырдың немесе бүйректің ауыр аурулары | Әдетте дәрілік әдістерді жүргізбейді |
| Психоздар, ауыр психикалық бұзылыстар, жақында болған ақ қызба | Жүргізбейді, психиатрда емделуді ұсынады |
| Эпилепсия, бұрын болған құрысулар | Қауіпті жеке бағалайды, көбіне бас тартады |
| Жүктілік және емізу | Жүргізбейді |
| Қант диабеті, қалқанша безінің аурулары | Жағдайды бағалағаннан кейін жеке шешеді |
| Препаратқа аллергия, үйлеспейтін дәрілерді қабылдау | Басқа әдіс таңдайды немесе бас тартады |
Дәрігер кодтау сізге қазір сай келмейді десе, бұл көмектен бас тарту емес. Стационар, психотерапия, мазасыздық пен депрессияны емдеу, өзара көмек топтары бар — еліміздегі нұсқалар туралы толығырақ Қазақстанда маскүнемдікті емдеу мақаласында.
Ішімдіктен қанша мерзімге кодтайды
Әдетте бірнеше айдан бір жылға, екі-үш жылға дейінгі, кейде одан да ұзақ мерзімдерді ұсынады. Мерзімді дәрігермен бірге таңдайды. Дәрілік әдістерде ол препаратқа және енгізу түріне байланысты, психотерапиялық әдістерде — бұл нақты әсер ету уақытынан гөрі өзіңізбен жасалған келісім.
- Алғашқы кодтауды адам шыдай алатын шынайы мерзімге — мысалы, бірнеше айға немесе бір жылға жасап, кейін ұзартқан ақылға қонымды.
- «Сенімді болу үшін» тым ұзақ мерзім көбіне қорқытып, «бәрібір үзіліп кетемін» деген ойға итермелейді.
- Мерзімнің бітуі «бұрынғыдай» қайта ішуге болады дегенді білдірмейді: тәуелділік жоғалмайды, ал алкогольге қайту әдетте ескі проблемаларды да тез қайтарады.
- Ішімдіксіз мерзімді денсаулықты, ұйқыны қатар қалпына келтіріп, психологпен жұмыс істеп, ортасын өзгерткендер жақсы пайдаланады.
Ішпеген айлар бойы ағзада не болатыны ішуді тастасаңыз не болады мақаласында сипатталған. Ал үзіліп кету бәрібір болса, кодтаудан кейін запойдан қалай шығуға болатынын оқыңыз.
Ішімдіктен кодтау туралы пікірлер: неге сену керек
Кодтау туралы пікірлер әрдайым дерлік екіұшты: «кодталып, он жыл ішпей жүрмін» және «бір айдан кейін үзіліп кеттім, бәрі бекер». Екі жақ та дұрыс. Нәтиже «кодтың күшінен» гөрі адамның өзі тастағысы келгеніне, қолдау болғанына және әдістің оның денсаулығына сай келгеніне байланысты.
| Күдік тудырады | Жақсы белгі |
|---|---|
| 100% кепілдік немесе «мәңгіге» деп уәде береді | Әдістің шектеулері туралы ашық айтады |
| Келісімсіз, «суреті бойынша», жасырын кодтауға дайын | Тек адамның өз келісімімен жұмыс істейді |
| Препарат пен әдісті атамайды | Не енгізетінін және оның қалай әсер ететінін түсіндіреді |
| Тексерусіз және аурулар туралы сұрамай кодтайды | Тексереді, қан қысымын өлшейді, қажет болса ЭКГ жасайды |
| Өліммен қорқытады, отбасына қысым жасайды | Ұсыныстар береді және процедурадан кейін байланыста болады |
Алматы мен Талдықорғанда ішімдіктен кодтау: бағасы
Кодтаудың бағасы әдіске, препаратқа, мерзімге және тексерудің көлеміне байланысты. Препараты бар дәрілік әдістер әдетте психотерапиялық әдістерден қымбатырақ. Процедура алдында запойдан кейін тамшылатқыш керек болса, бұл бөлек қызмет.
Біз Талдықорғанда ішімдіктен кодтауды және Алматыда ішімдіктен кодтауды үйде, анонимді және тек адамның келісімімен жүргіземіз — 30 000 ₸-ден. Бағаға дәрігердің келуі, тексеру, қарсы көрсеткіштерді анықтау, әдісті түсіндіру және процедура кіреді. Түпкілікті бағасын шыққанға дейін телефонмен айтамыз, орнында ол өзгермейді.
Кодтау керек екеніне әлі сенімді болмасаңыз, телефон арқылы тегін кеңестен бастаңыз: адамның қашаннан бері және қалай ішетінін айтыңыз — дәрігер неден бастаған ақылға қонымды екенін айтады.