Ішімдіктен кейінгі ауыр күй (похмелье): не істеу, не ішу және үйде қалай тез есті жию
Ішімдіктен кейінгі ауыр күйде аз-аздан су ішу, жеңіл тамақ, ұйқы және уақыт көмектеседі: похмельені бір сәтте «өшіретін» сиқырлы дәрі жоқ. Таблеткалар жеке белгілерді ғана басады, бірақ көп ішкеннен кейін парацетамол бауырға салмақ түсіреді, ал аспирин мен ибупрофен асқазанды тітіркендіреді. Бас жазу емдемейді — ауыр күйді тек кейінге қалдырады.
Intomed редакциясы · · 10 мин оқу
Қысқаша
- Похмелье әдетте қандағы алкоголь нөлге жақындағанда ең ауыр болады және 12–24 сағатта, кейде одан да ұзақ уақытта басылады.
- Үйде істеуге болатын ең бастысы: суды немесе тұзды ерітіндіні аз-аздан ішу, тамақтану, ұйықтау және көлік жүргізбеу.
- Мол дастарханнан кейін парацетамол бауырға, ал аспирин мен ибупрофен асқазанға қауіпті; оларды абайлап, нұсқаулыққа қатаң сай ішу керек.
- Бас жазу, қою кофе, монша мен сауна жазылуды тездетпейді, кейде жағдайды нашарлатады.
- Бірнеше сағаттан бері судан да құсса, жүрек қатты соқса немесе сана шатасса — дәрігер керек, ал құрысу мен есінен тануда — 103.
Похмелье белгілері: неге сонша жаман
Похмелье — адам ағзасы тыныш өңдеп үлгеретіннен көп ішкеннен кейін пайда болатын белгілер жиынтығы. Әдетте бұл бас ауруы, шөлдеу мен ауыздың құрғауы, жүрек айну, әлсіздік, бұлшықеттің сырқырауы, жарық пен дыбысқа сезімталдық, терлеу, қолдың дірілі, жүрек соғуы, ашушаңдық және мазасыздық.
Ең ауыр сәті әдетте таңертең, қандағы алкоголь нөлге жуықтағанда басталады. Осыдан жиі қателік туады: «ішсем, басылады» сияқты көрінеді, ал шын мәнінде ағза дәл осы кезде қалпына келе бастаған.
| Себебі | Адам не сезінеді |
|---|---|
| Сусыздану: алкоголь зәр шығаруды күшейтеді | Шөлдеу, ауыздың құрғауы, әлсіздік, бас ауруы |
| Ацетальдегид — спирт ыдырағанда пайда болатын аралық зат | Жүрек айну, терлеу, жүрек соғуы, жалпы «улану» сезімі |
| Асқазанның кілегей қабығының тітіркенуі | Жүрек айну, қыжыл, іштің жоғарғы бөлігінің ауыруы |
| Үзік-үзік, үстірт ұйқы | Мең-зеңдік, ойдың «тұмандануы», ашушаңдық |
| Алкогольдің тыныштандыратын әсерінен кейін жүйке жүйесінің «кері серпілуі» | Мазасыздық, діріл, кінә мен ұят сезімі, көңілсіздік |
| Қандағы қанттың төмендеуі, әсіресе тамақсыз ішкенде | Әлсіздік, діріл, терлеу, ашушаңдық |
Таңның қаншалықты ауыр болатыны ең алдымен ішкен мөлшерге байланысты, сусындарды қандай ретпен араластырғаныңызға емес. Қара түсті күшті ішімдіктер мен арзан алкоголь кейбір адамдарда қоспалардың есебінен ауырырақ күй береді, бірақ бәрібір бастысы — кеш бойы қанша грамм спирт ішілгені.
Үйде похмельеден қалай тез құтылуға болады
Бауырдың жұмысын жеделдету мүмкін емес — таблеткамен де, моншамен де, кофемен де. Бірақ ауыр күйді күшейтетін нәрселерді жоюға болады: сусыздануды, аштықты, ұйқының жетіспеуін. Таңертеңгі әрекет реті мынадай.
- Таблеткадан емес, судан бастаңызӘр 10–15 минут сайын бірнеше жұтым ішіңіз: таза су, газсыз минералды су, қою емес шай. Жүрек қатты айнып тұрса, бір стаканды бірден емес, аз-аздан жиі ішкен дұрыс — құсып жіберу қаупі азаяды.
- Тұзды ерітінді қосыңызУлану мен іш өтуде қолданылатын дәріханалық регидратациялық ерітінділер суды ғана емес, тұздарды да қайтарады. Қаптамадағы нұсқаулыққа қатаң сай сұйылтыңыз.
- Тәбет болмаса да, тамақ жеңізСорпа, күріш немесе сұлы ботқасы, жұмыртқа, банан, кепкен нан. Жылы жеңіл тамақ қандағы қантты қалпына келтіріп, дірілді азайтады. Майлы, ащы, ысталған тағамды кейінге қалдырыңыз — асқазан қазір тітіркенген.
- Ұйқыңызды қандырыңызАлкогольден кейінгі ұйқы толыққанды болмады, сондықтан ең адал ем — желдетілген қараңғы бөлмеде тағы 2–3 сағат ұйықтау. Мүмкіндік болса, жарты күн демалыс алыңыз.
- Белгілерді жеке-жеке басыңызБас, қыжыл, жүрек айну — әр белгінің өз құралы бар, олар туралы төменде. Аш қарынға «бәріне» деп бір уыс таблетка ішу — жаман шешім.
- Рульге отырмаңызТойдан кейінгі таңда қанда алкоголь әлі де болуы мүмкін, ал похмельеде онсыз да зейін мен реакция нашар. Спирттің шығуына қанша уақыт керегін алкоголь ағзадан қанша уақытта шығады мақаласында талдадық.
Похмельеде не ішкен жөн
- Су мен тұзды ерітінділер — негізгісі. Бағдар: зәр ашық түсті болғанша ішу, бірақ асқазанды зорламай.
- Қою емес шай — жылы, қант диабеті болмаса бір қасық қант немесе бал қосып; қант әлсіздік пен дірілге көмектеседі.
- Сорпа — сұйықтық, тұз және аздап қуат береді; тамақ әлі жегің келмегенде таптырмайды.
- Ашыған сүт сусындары — айран, кефир — көпшілікке судан да жеңіл тиеді; бұл дәрі емес, бірақ сұйықтық әрі тамақ.
- Қияр тұздығы — аздап болады: онда су мен тұз бар. Бірақ гипертония немесе қыжыл болса, жарты литр тұзды сұйықтық дұрыс емес.
- Кофе — әдетте ішетін болсаңыз, бір шыныаяқ кофеинсіз қалғандағы бас ауруына көмектеседі. Одан көбі керек емес: жүрек онсыз да қатты соғып тұр.
Ішпеген дұрыс: энергетиктер, литрлеп қою кофе, аш қарынға қанты көп газдалған сусын және, әрине, алкоголь — тіпті «денсаулық үшін бір бөтелке сыра» да.
Похмельеден таблетка: не болады, неден абай болу керек
Похмельені толық емдейтін арнайы дәрі жоқ. Дәріханадағы «похмельеге қарсы» құралдар көбіне таныс заттардың қоспасы: ауырсынуды басатын дәрі, кофеин, сода, дәрумендер. Ішер алдында құрамын оқыңыз, бір затты абайсызда екі рет қабылдап алмаңыз.
| Тобы | Неге қарсы | Абай болыңыз |
|---|---|---|
| Парацетамол | Бас ауруы, сырқырау | Алкоголь мен парацетамол бірге бауырға салмақ түсіреді. Өте мол дастарханнан кейін, бауыр ауруы болса және күн сайын ішсеңіз қабылдамаңыз; мөлшерден асырмаңыз, басқа ұнтақтарда парацетамол бар-жоғын тексеріңіз |
| Аспирин, ибупрофен және басқа ҚҚСД | Бас пен бұлшықет ауруы | Асқазанды тітіркендіреді, ал алкогольден кейін ол онсыз да қабынған. Ойық жара, гастрит, қыжыл, құсу кезінде және қан сұйылтатын дәрі ішсеңіз болмайды |
| Қыжылға қарсы дәрілер (антацидтер) | Ашу, асқазанның ауырлауы | Көпшілікке қауіпсіз, бірақ басқа дәрілермен арадағы аралықты ескеріңіз — ол нұсқаулықта жазылған |
| Регидратациялық ерітінділер | Сусыздану, әлсіздік | Похмельеде дәріханадағы ең қауіпсіз құрал; нұсқаулыққа қатаң сай сұйылтыңыз |
| Сорбенттер (белсендірілген көмір және т.б.) | Көбіне «уыттан» деп кеңес береді | Спиртті іс жүзінде байланыстырмайды; таңертеңге қарай алкоголь сіңіп қойған, сондықтан пайдасы аз |
| Тыныштандыратын және ұйықтататын дәрілер | Мазасыздық, ұйқысыздық | Алкогольмен бірге дәрігерсіз қауіпті: оның әсерін күшейтіп, тынысты тежеуі мүмкін |
Похмельені қалай басуға болады: не көмектеседі, не аңыз
| Тәсіл | Шын мәнінде не болады |
|---|---|
| Бас жазу | Спирт уақытша дірілді және мазасыздықты басады, бірақ уды тағы қосады. Ауыр күй кейінге ығысып, ауырырақ қайтады; запой көбіне осылай басталады |
| Қою кофе | Бір сағатқа сергітеді, бірақ тамыр соғысын жиілетіп, мазасыздық пен сусыздануды күшейтеді. Бір шыныаяқ — болады, көбі — жоқ |
| Монша, сауна, ыстық ванна | Алкогольді термен «қуып шығармайды», керісінше сусыздануды және жүрекке жүктемені арттырады; похмельеде буханада талып қалу, қан қысымының секіруі болады |
| Қияр тұздығы | Аз мөлшері біраз су мен тұзды қайтарады — бар әсері осы. Емдемейді, бірақ шектен шықпаса, зияны жоқ |
| Контраст душ | Оянуға көмектеседі, бірақ жазылу жылдамдығына әсер етпейді. Қан қысымы құбылса, жылы душ дұрысырақ |
| Жүгіру немесе спортзал, «терлеп шығу үшін» | Сусыздану мен тахикардияға жүктеме қосылса — жаман үйлесім. Таза ауада баяу серуен — иә, қарқынды жаттығу — ертеңіне |
| Таңертең майлы тамақ | Ауыр тамақ ауырып тұрған асқазанды одан сайын тітіркендіреді. Майлы ас тойға дейін жесеңіз ғана көмектеседі, кейін емес |
АҚШ-тың Алкоголь мәселелері жөніндегі ұлттық институтының (NIAAA) деректері бойынша, бірде-бір халықтық немесе дәріханалық құрал жазылуды тездететінін дәлелдемеген. Тек уақыт, сұйықтық, тамақ пен ұйқы көмектеседі, ал ең жақсы алдын алу — азырақ әрі баяу ішу.
Похмельені дәрігер қашан емдеуі керек
Әдеттегі похмелье өзі басылады. Медициналық көмек ағза өздігінен қалпына келе алмағанда керек: су да ішке тұрмайтындай құсу; жүрек бірнеше сағат бойы қатты соғуы; жүрек, қан қысымы аурулары, қант диабеті; немесе ауыр күйдің екінші-үшінші күнге созылуы.
Үйге келген дәрігер қан қысымын, тамыр соғысын және сатурацияны өлшеп, не және қанша ішкеніңізді, қандай дәрі қабылдағаныңызды сұрайды да, тамшылатқыш таңдайды: сұйықтықты толтыратын ерітінділер, B тобының дәрумендері, бауырға және жүрек айнуға қарсы дәрілер, көрсеткіш бойынша — қан қысымы мен ұйқыға арналған дәрілер. Әр құрамдас туралы толығырақ — похмельеден тамшылатқыш: құрамы мақаласында.
Жағдай бірінші күн емес нашар болса, ал діріл мен мазасыздықты тек жаңа рюмка басатын болса, бұл енді похмелье емес, тоқтату синдромының басы болуы мүмкін. Оларды қалай ажыратуға болатыны — похмелье екінші күн: неге басылмайды материалында. Ал тойдан кейінгі таңда үрей мен ұят басып жатса, ішімдіктен кейінгі мазасыздық туралы оқыңыз.
Похмелье қашан қауіпті және 103-ке қоңырау шалу керек
Жедел жәрдем келгенше адамды құсығына тұншығып қалмауы үшін қырынан жатқызыңыз, оған алкоголь, таблетка, тамақ бермеңіз және жалғыз қалдырмаңыз. Алғашқы көмек туралы толығырақ — алкогольмен улану: алғашқы көмек мақаласында.
Дәрігерді үйге қашан шақыру керек
Қауіпті белгілер жоқ, бірақ өзінен-өзі басылмай жатса, үйге дәрігер шақыру — орынды таңдау: бірнеше сағаттан бері құсасыз, таблетка тұрмайды, қалтырайсыз, ал екі сағаттан соң жұмыс, жол немесе отбасылық шара. Біз тәулік бойы, әдетте 30–60 минутта, сыртында жазуы жоқ көлікпен келеміз; тегіңізді айтпауға болады, ешкім есепке қоймайды.
Шақыруды мына беттерде рәсімдеуге болады: Талдықорғанда похмельеден тамшылатқыш және Алматыда похмельеден тамшылатқыш. Телефон арқылы кеңес тегін, бағасын — 15 000 ₸-ден бастап — шыққанға дейін айтамыз, орнында ол өзгермейді. Сипаттамаңыз бойынша аурухана керек сияқты болса, мұны бірден айтамыз.