Маскүнемді емделуге қалай көндіруге болады: күйеуіңізге немесе әкеңізге не айту керек
Маскүнемді емделуге ауыр салдардан кейінгі — нашар таңертеңнен, ұрыстан, жұмыстағы қиындықтан кейінгі — сергек сәтте көндіру оңай: қысқа, өзіңіз және фактілер туралы айтып, бір нақты әрі қауіпсіз қадам ұсыныңыз, мысалы, дәрігердің үйде тексеруін. Қорқыту, жапсырма тағу және мас адаммен сөйлесу әрдайым дерлік кері әсер береді. Қазақстанда мәжбүрлі ем заңда көзделген жекелеген жағдайларда тек сот шешімімен мүмкін, сондықтан басты жол — оның өз келісіміне қол жеткізу.
Intomed редакциясы · · 8 мин оқу
Қысқаша
- Ем туралы сөйлесуге ең қолайлы уақыт — адам мас кез емес, ауыр кештен кейінгі сергек таң.
- Өз сезіміңіз бен нақты оқиғалар туралы сөйлемдер «маскүнем» деген жапсырмадан және бұрынғы үзілістерді еске салудан жақсы әсер етеді.
- Кішкентай қадам ұсыныңыз: «бір айға ауруханаға жат» емес, «дәрігер жай ғана қан қысымыңды өлшесін».
- Кодталу тек өз келісімімен және сергек кезеңнен кейін мүмкін; адамның білуінсіз кодтау жүргізілмейді.
- Қазақстанда мәжбүрлі ем заңда көзделген жағдайларда тек сот шешімімен мүмкін, бұл жылдам шара емес, ұзақ жол.
- Ол келіссе, сол күні әрекет етіңіз: шешімділік тез өтеді.
Ол емделуден неге бас тартады
Жақыныңыз «мен маскүнем емеспін», «өзім тастаймын» деп қайта-қайта айтқанда, ол жай қырсығып тұрғандай көрінеді. Шын мәнінде бас тартудың артында әдетте қорқыныш тұрады. Шамасы жетпейтінін мойындау қорқынышты. Есептен, жариялықтан, жұмыста біліп қоюдан қорқады. Тоқтатудың өзі қорқынышты: ол алкогольсіз қаншалықты жаман болатынын біледі және оған дайын емес.
- Есептен және жұмысқа, жүргізуші куәлігіне, беделге тиетін салдардан қорқу.
- Ауруханадан, тамшылатқыштан, бала кезден қорқытқан «жындыханадан» қорқу.
- Ұят: мәселені мойындау — барлық өкпе-реніштің шын болғанына келісу деген сөз.
- «Қаласам, тоқтай аламын» деген сенім — тәуелділіктің өз бөлігі.
- Жаман тәжірибе: бұрын кодталған немесе емделген, бірақ көмектеспеген.
Сондықтан үгіт қысымды күшейтпей, қорқынышты азайтқанда жақсырақ жұмыс істейді. Жедел жәрдем емес, дәрігер келетінін, бұл анонимді әрі есепсіз екенін, ал шығу жұмсақ болатынын түсінгенде, адамға келісу әлдеқайда оңай.
Ем туралы әңгімені қашан бастаған дұрыс
Сөзден гөрі сәтке көп нәрсе байланысты. Бір сөйлемді кешке мас адамға және ауыр күннен кейінгі таңертең сергек адамға айтсаңыз, жауабы мүлде басқаша болады.
| Қолайлы сәт | Қолайсыз сәт |
|---|---|
| Ауыр кештен кейінгі таң, оған жаман әрі ұят кезде | Ол мас немесе «қызу» кезде |
| Жұмыста, полициямен, ақшамен қиындық болғаннан кейін | Ұрыстың қызған шағында немесе жанжалдан кейін бірден |
| Ішімдік немесе денсаулық туралы өзі сөз бастағанда | Балалардың, қонақтардың, дастарқан басындағы туыстардың көзінше |
| Талдауы немесе қан қысымы нашар шыққан дәрігерге барғаннан кейін | Өзіңіздің шыдамыңыз таусылып, ашуланғалы тұрған кезде |
| Тыныш, сергек күні, оңаша | Телефонмен немесе хат жазысып |
Маскүнем емделуге келісуі үшін оған не айту керек
Қарапайым жүйе жақсы жұмыс істейді: алдымен жылы сөз, кейін нақты факт, сосын өз сезіміңіз, ең соңында ұсыныс. Ақыл айтусыз және он жылдағы барлық үзілістің тарихынсыз.
- Қарым-қатынастан бастаңыз«Мен сені жақсы көремін, бізде бәрі жақсы болғанын қалаймын». Бұл қорғанысты алып тастайды: ол шабуылды емес, қамқорлықты естиді.
- Бір нақты фактіні атаңыз«Кеше түнгі үште келдің, көлікті қайда қалдырғаныңды есіңе түсіре алмадың». Бағасыз, тек болған жайт.
- Не сезінетініңізді айтыңыз«Сен үшін қатты қорықтым, таңға дейін ұйықтамадым». Өз сезіміңізге дау айту мүмкін емес.
- Бір кішкентай қадам ұсыныңыз«Дәрігер үйге келіп, жай ғана қан қысымың мен жүрегіңді қарасын. Бұл анонимді, есепке қоймайды».
- Таңдауды өзіне қалдырыңыз«Ойлан. Қысым жасамаймын, бірақ қайда хабарласу керегін біліп қойдым». Таңдау сезімі қарсылықты азайтады.
| Айтпаңыз | Оның орнына айтыңыз |
|---|---|
| «Сен маскүнемсің» | «Сенің жиірек іше бастағаныңды көріп, алаңдаймын» |
| «Тағы да баяғы әніңе бастың» | «Кеше ауыр болды, сөйлесейік» |
| «Кімге ұқсап кеткеніңе қара» | «Сенің сергек кезіңді сағындым» |
| «Тастамасаң, кетемін» (дайын болмасаңыз) | «Дәрігермен кездескеніңді қалаймын» |
| «Бәрімізді масқара етіп жүрсің» | «Сенің сау болғаның маған маңызды» |
| «Барып емдел» | «Дәрігер жай ғана келіп, қарап шықсын» |
Бұл тәсілдер CRAFT әдісінің бөлігі, ол зерттеулерде туыстарға бас тартқандардың шамамен үштен екісін емге апаруға көмектескен. Ол туралы толығырақ — маскүнемге қалай көмектесуге болады мақаласында.
Күйеуіңізді кодталуға қалай көндіруге болады
Кодтау — әйелдердің жиі өтініші, өйткені ол түсінікті шешім сияқты көрінеді: процедура, мерзім, уәде. Бірақ кодтаудың өзі тәуелділікті емдемейтінін түсіну маңызды. Ол ішпеу шешіміне сыртқы тірек береді: әсері көбіне психологиялық, ал алкогольге реакция тудыратын дәрілердің қарсы көрсеткіштері мен қаупі бар.
- Кодтау тек адамның өз келісімімен және сергек кезеңнен кейін жүргізіледі — әдетте запойдан кейін бірден емес.
- Күйеуіңіздің білуінсіз «әйелінің өтінішімен» кодтауға болмайды: бұл қауіпті әрі нәтиже бермейді.
- Ұрыс кезінде кодтауды «не кодталасың, не ажырасамыз» деген шартқа айналдырмаңыз. Оны мүмкіндіктердің бірі ретінде ұсынған дұрыс.
- Жақсы тұжырым: «Әр жолы тоқтау саған ауыр ғой. Бір жылға тірек болсын деп көрмейсің бе? Дәрігер қалай жұмыс істейтінін түсіндіреді».
- Алдымен кеңесті ұсыныңыз: дәрігер әдістерді, қауіптер мен мерзімдерді түсіндіреді, ал шешім күйеуіңізде қалады.
- Кейін не болатынын талқылаңыз: психотерапия, отбасының қолдауы, үзілу болса не істеу жоспары. Осылай әсер ұзағырақ сақталады.
Әдістер мен олардың дәлелділігі туралы — ішімдіктен кодтау түрлері мақаласында. Күйеуіңіз келіссе: Талдықорғанда ішімдіктен кодтау және Алматыда ішімдіктен кодтау, 30 000 ₸ бастап, тек тексеруден кейін және оның келісімімен.
Әкеңізді ішімдіктен емделуге қалай көндіруге болады
Әкеңізбен сөйлесу ерекше қиын: біздің мәдениетте балалар үлкенге ақыл айтпайды, ал әкенің өзі кез келген әрекетті құрметтемеушілік деп қабылдауы мүмкін. Сондықтан әңгімені өкпе ретінде емес, денсаулық пен отбасы туралы қамқорлық ретінде құрған дұрыс.
- Құрметпен және өз атыңыздан сөйлеңіз: «Әке, мен сен үшін уайымдаймын. Сенің бізбен ұзақ бірге болғаның маған маңызды».
- Оған маңызды нәрселерге сүйеніңіз: немерелер, денсаулық, қан қысымы мен жүрек, отбасындағы құрмет.
- Әңгімеге ол тыңдайтын адамды шақырыңыз: інісін, үлкен туысты, досын. Бірақ бүкіл туысты жиналысқа жинамаңыз.
- «Маскүнемдіктен емделуді» емес, денсаулықты тексеруді ұсыныңыз: үлкен жастағы ер адамдар тексеруге оңайырақ келіседі.
- Әкеңізде гипертония, диабет немесе жүрек ауруы болса, бұл бөлек дәлел: оған запой ерекше қауіпті.
- Ата-ана рөлін өз мойныңызға алмаңыз: көмек ұсына аласыз, бірақ оны құтқаруға міндетті емессіз.
Қазақстанда маскүнемдікті мәжбүрлеп емдеуге бола ма
Бұл шарасыз туыстардың ең жиі сұрақтарының бірі. Қысқаша: Қазақстанда әдеттегі наркологиялық ем ерікті және адамның келісімімен жүргізіледі. Мәжбүрлі ем тек сот шешімімен, заңда тікелей көзделген жекелеген жағдайларда мүмкін. Ол туралы шешімді жеке клиниканың дәрігерлері де, отбасы да қабылдамайды.
Біз келісімсіз емдемейміз де, кодтамаймыз да. Адам өзіне немесе айналасындағыларға қауіпті болса — қорқытса, күш қолданса — 102-ге, өмірге қауіп төнсе, 103-ке қоңырау шалыңыз. Елдегі ем жүйесі, анонимдік пен есеп туралы толығырақ — Қазақстанда маскүнемдікті емдеу мақаласында.
Ол келісті: бірден не істеу керек
Ауыр таңертеңнен кейінгі келісім кешке қарай жоғалып кетуі мүмкін. Сондықтан ол «иә» десе не істейтініңізді алдын ала келісіп, бірден әрекет етіңіз.
- Оның көзінше қоңырау шалыңызКеңес тегін екенін, жедел жәрдем емес, дәрігер келетінін және бәрі анонимді екенін өзі естісін. Қаласа, сұрақтарды өзі қоюына мүмкіндік беріңіз.
- Келуді кейінге қалдырмаңызДәрігер әдетте 30–60 минутта келеді. Қазір запой болса, одан шығарудан бастайды, ал кодтау мен әрі қарайғы қадамдар туралы әңгіме кейінірек болады.
- Өткенді еске салмаңызКеліскен күні барлық үзілістерді еске түсірудің қажеті жоқ. Алғыс айтып, қасында екеніңізді айтыңыз.
- Жоспарды талқылаңызЖедел кезеңнен кейін — әрі қарай не: кодтау, психотерапия, қолдау топтары, мерекелер мен тойларда өзін қалай ұстау керек.
Ол бәрібір бас тартса
Бүгінгі бас тарту мәңгілік бас тарту дегенді білдірмейді. Адам бел буу үшін әдетте бірнеше сабырлы әңгіме мен бірнеше жағымсыз салдар керек. Ал әзірге өмірді шексіз күреске айналдырмай, өзіңізге қамқор болу маңызды.
- Күнде бір нәрсені қайталамаңыз — бұл ол естуді қоятын фонға айналады.
- Шекараны ұстаңыз: алкогольге ақша бермеңіз, ақтамаңыз, салдарын жинамаңыз.
- Сергек күндерді қолдап, бірге өткізіңіз: бұл келесі «иә» мүмкіндігін арттырады.
- Өзіңізге кеңес алыңыз: дәрігер қандай белгілерге қарау керегін және 103-ке қашан қоңырау шалу керегін айтады.
- Тек оның мәселесімен өмір сүріп жүргеніңізді сезсеңіз, созависимость (бірлескен тәуелділік) деген не және одан қалай шығуға болатыны туралы оқыңыз.
Туыстарға тәулік бойы кеңес береміз: Талдықорғанда туыстарға көмек және Алматыда туыстарға көмек. Телефон арқылы кеңес тегін, ал жақыныңыз келіскенде дәрігер анонимді келеді.