Запойдан кейін ұйықтай алмаймын: неге бұлай болады және ұйқысыздықпен не істеу керек
Запойдан кейінгі ұйқысыздық — тоқтату синдромының жиі белгісі: «алкогольмен» ұйықтауға үйренген ми алғашқы 3–7 түнде үзік-үзік әрі үстірт ұйықтайды, ал ұйқы толық 2–4 аптада түзеледі. Тұрақты оянатын уақыт, қараңғы әрі салқын бөлме, кофе мен телефоннан бас тарту көмектеседі, ал алкоголь мен дәрігерсіз ұйықтататын дәрілер көмектеспейді. Адам қатарынан екі түн ұйықтамай, барған сайын мазасызданса, шатасса немесе жоқ нәрсені көрсе — бұл ақ безгектің басы болуы мүмкін, дәрігер немесе 103 керек.
Intomed редакциясы · · 8 мин оқу
Қысқаша
- Запойдан кейін ұйқы әдетте алғашқы 3–7 түнде бұзылады, ал толық 2–4 аптада, кейде одан да ұзақ қалпына келеді.
- Запойдан кейінгі айқын түстер мен қорқынышты түстер алкоголь басып келген жылдам ұйқының «қайтарымымен» байланысты және уақыт өте басылады.
- Ұйықтататын және тыныштандыратын дәрілер алкогольмен бірге немесе запойдан кейін бірден қауіпті: олар бір-бірін күшейтіп, тынысты басуы мүмкін.
- Ішпеудің 2–4 тәулігінде күшейіп бара жатқан мазасыздықпен, дірілмен және шатасумен екі түннен ұзақ ұйқысыздық ақ безгектің басы болуы мүмкін.
- «Ұйқы үшін» сыра немесе бір рюмка бір-екі сағатқа ұйықтатады, бірақ ұйқыны одан да нашарлатып, запойды ұзартады.
Запойдан кейін неге ұйықтай алмайсыз
Алкоголь миға тежегіш сияқты әсер етеді: ішкеннен кейінгі алғашқы сағаттарда ұйықтау жеңілірек. Бірақ запой күндерінде ми бейімделіп, қалыпты жұмыс істеу үшін өзі «газды басады». Алкоголь жоғалғанда тежегіш кетеді, ал газ қалады: адам қозған, мазасыз, жүрегі соғып, ұйқы келмейді. Бұл — абстиненттік синдромның бөлігі.
- Алкогольді тоқтатқаннан кейін жүйке жүйесінің шамадан тыс қозуы.
- Ұйқы құрылымының бұзылуы: алкоголь терең фазалар мен жылдам ұйқыны басып келді, енді олар біркелкі емес қалпына келеді.
- Мазасыздық, ұят, бір ойдың айнала беруі — олар алкогольден кейінгі мазасыздық мақаласында толық талданған.
- Тершеңдік, шөлдеу, дәретханаға жиі бару, жүрек соғуы.
- Бұзылған режим: запой күндерінде адам күндіз үзік-үзік ұйықтап, ішкі сағаты «адасып» кеткен.
Запойдан кейінгі ұйқысыздық қанша уақытқа созылады
Мерзім запойдың ұзақтығына және олардың қаншалықты жиі қайталанатынына байланысты. Қысқа запойдан кейін ұйқы тезірек реттеледі, ұзақ әрі жиі запойлардан кейін бұзылыстар апталап сақталуы мүмкін. Маңыздысы — жалпы алғанда алкогольсіз ұйқы «алкогольмен» болғаннан жақсы бола түседі, тек бірден емес.
| Кезең | Ұйқы қандай | Неге назар аудару керек |
|---|---|---|
| 1–3 түн | Ұйықтау қиын, 1–3 сағаттық ұйқы, жиі ояну, тер, жүрек соғуы | Ең ауыр кезең. Қасында ішпеген адам болуы керек |
| 4–7 түн | Ұйқы ұзарады, бірақ үстірт; айқын және қорқынышты түстер | Мүлде ұйықтамаса және мазасыздық күшейсе — дәрігер |
| 2–4 апта | Ұйқы бірте-бірте түзеледі, таңғы 3–5-те ерте ояну | Режим мен күндізгі белсенділік қалпына келуді жеделдетеді |
| Бір ай және одан ұзақ | Ұзақ запойлардан кейін кейбір адамдарда ұйқы қиындықтары қалады | Дәрігермен талқылаған жөн: ұйқысыздық үзілу қаупін арттырады |
Запойдан кейінгі қорқынышты түстер: бұл қалыпты ма?
Иә, көп адамда ішпеудің алғашқы 1–2 аптасында түстер өте айқын, мазасыз болады, кейде адам түсінде қайта ішіп жүреді. Алкоголь түс көретін жылдам ұйқы фазасын басып келді, ал тоқтатқаннан кейін ол «өтеледі» — түс көбейіп, қанықтырақ болады. Бұл жағымсыз, бірақ қауіпті емес және уақыт өте басылады.
Запойдан кейінгі ұйқысыздық қашан қауіпті
Ұйқысыздық — ақ безгектің (алкогольдік делирийдің) алғашқы белгілерінің бірі. Ол әдетте тоқтағаннан кейінгі 2–4 тәулікте, көбіне кешке және түнде басталады. Алдымен адам ұйықтамай, әбігерленіп, мазасызданып, қатты терлеп, қалтырайды, кейін сана шатасып, шын мәнінде жоқ нәрселер пайда болады.
Қауіпті белгілер болмаса, бірақ адам қатарынан екінші түн ұйықтамаса, мазасыздығы күшейіп, дірілі азаймаса — үшінші түнді күтпей, дәрігер шақырыңыз. Бұл кезеңде емдеу оңайырақ әрі қауіпсізірек.
Запойдан кейін неге дәрігерсіз ұйықтататын дәрі ішуге болмайды
Ұйықтататын, тыныштандыратын дәрілер мен алкоголь мидың бір жүйелеріне әсер етеді. Бірге олар бір-бірін күшейтеді: адам тым терең ұйықтап кетуі мүмкін, тынысы сирек әрі үстірт болады, ал құсу басталса, ол оянбай, тұншығып қалуы мүмкін. Запойдан кейінгі алғашқы тәулікте қанда әлі алкоголь болуы мүмкін.
- Рецептпен берілетін ұйықтататын және тыныштандыратын дәрілер — тек запой туралы білетін дәрігердің тағайындауымен.
- Антигистаминді заттары бар дәріханадағы «ұйқыға арналған» құралдар да алкогольмен бірге ұйқышылдық пен шатасуды күшейтеді.
- Корвалол мен валокординнің құрамында фенобарбитал мен спирт бар — запойдан кейін оларды дәрігерсіз ішпеген дұрыс.
- Шүйгіншөп пен жүрекшөптің спирттегі тұнбалары — бұл да спирт; шөп құралын қаласаңыз, спиртсіз түрлерін таңдаңыз.
- Адамға «маған көмектесетін» өз таблеткаңызды беруге болмайды — мөлшер мен үйлесім әркімде әртүрлі.
Дәрігер қан қысымын, тамыр соғысын, запойдың ұзақтығын және басқа дәрілерді ескере отырып, тоқтатуды қауіпсіз жұмсартып, ұйықтауға көмектесетін дәрілерді таңдай алады. «Өзіңді есеңгірету» мен ұйқысыздықты емдеудің басты айырмашылығы осында.
Запойдан кейін қалай ұйықтауға болады: не істеу керек
- Бір уақытта тұрыңызТүн нашар өтсе де. Тұрақты оянатын уақыт — ішкі сағатты «қайта қосудың» басты жолы. Күндіз 20–30 минуттан ұзақ ұйықтамаңыз.
- Бөлмені дайындаңызҚараңғы, тыныш, салқын, желдетілген. Қалың перде, құлаққа тығын, терлесеңіз — бөлек көрпе.
- Кофе мен энергетиктерді алып тастаңызКофе, қою шай мен энергетиктер — тек түске дейін, ал дұрысы — алғашқы күндері мүлде ішпеу. Ұйқы алдында темекі шекпеңіз.
- Ұйқыдан бір сағат бұрын экранды алып тастаңызЖаңалықтар, хат алмасу мен бейнелер миды қоздырып ұстайды. Тыныш музыка, кітап, әңгіме жақсырақ.
- Жеңіл кешкі ас және жылы душАштық та ауыр тамақ сияқты ұйықтауға кедергі келтіреді. Ыстық емес, жылы душ бойды босатуға көмектеседі. Запойдан кейін монша мен ыстық ванна — жоқ.
- Баяу тыныс алыңыз4 санаққа дем алып, 6–8 санаққа шығарыңыз, бірнеше минут. Ұзақ дем шығару жүрек соғуы мен мазасыздықты басады.
- 20–30 минут ұйықтай алмасаңыз — тұрыңызБасқа бөлмеге шығып, күңгірт жарықта отырыңыз да, ұйқы келгенде қайта жатыңыз. Таңға дейінгі сағаттарды санап жату — мазасыздықты күшейтудің ең сенімді жолы.
- Күндіз қозғалыңызКүндізгі жарықта 30–40 минут серуен түнде кез келген таблеткадан жақсы ұйықтауға көмектеседі.
Тамақтануды, күш пен жалпы көңіл-күйді қалай қалпына келтіру керегі — запойдан кейін қалай қалпына келуге болады мақаласында.
Запойдан кейін жақын адамыңыз ұйықтамаса
Көбіне түнде запойдан шығып жатқан адам ғана емес, оның әйелі, анасы немесе ағасы да ұйықтамайды. Бұл түндері сіздің міндетіңіз — емдеу емес, жағдай нашарласа, соны байқау және адамның өзіне зиян келтіруіне жол бермеу.
- Бөлмеде күңгірт жарық қалдырыңыз: қараңғыда көлеңке мен дыбыстар қаттырақ қорқытады.
- Қысқа әрі сабырлы сөйлеп, оның қайда екенін, бүгін қай күн екенін және сіздің қасында екеніңізді еске салыңыз.
- Сұраса да, өзіңіздің ұйықтататын, тыныштандыратын дәрілеріңізді және «жүрек тамшыларын» бермеңіз.
- Алкогольді, көлік кілтін және қауіпті заттарды қолы жетпейтін жерге алып қойыңыз.
- Запой қанша күнге созылғанын, неше түн ұйықтамағанын және қандай дәрі ішетінін жазып алыңыз — дәрігер бірінші осыны сұрайды.
- Ол сізді танымай қалса, көрінбейтін біреумен сөйлессе немесе түнде үйден кетуге тырысса — 103-ке хабарласыңыз.
Запойдан кейін ұйқы болмаса, дәрігерді қашан шақыру керек
Адам қатарынан екінші түн ұйықтамаса, қалтыраса, қан қысымы секірсе, барған сайын мазасызданса, ал ауруханаға баруға көнбесе, дәрігер керек. Дәрігер тексеріп, қан қысымын, тамыр соғысын және сатурацияны өлшейді, сұйықтық пен дәрумендердің орнын толтыратын тамшылатқыш қояды, көрсеткіш бойынша — жағдайды ескере отырып таңдалған тыныштандыратын және ұйықтататын дәрілермен. Дәрігер 1,5–2 сағат қасыңызда болып, кейін алдағы күндерге ұсыныстар қалдырады. Делирийдің белгілерін көрсе, мұны ашық айтып, ауруханаға баруды ұсынады.
Біз тәулік бойы және анонимді түрде барамыз: Талдықорғанда запойдан шығару және Алматыда запойдан шығару, 25 000 ₸-ден. Түнде де қоңырау шалуға болады — көмек дәл қазір керек пе, әлде таңды күтуге бола ма, телефонмен айтамыз.